« من دلداده​ی جاری بودنم... | صفحه اصلی | در شهریور ۱۳۶۷ چه گذشت؟ »

مسابقه​ی عکاسی/ Paris-Match/ بزکشی در افغانستان

شاید دو سال پیش بود که از ناپدیدشدن یکی از دوستان فرانسوی​ام به اسم "اودره" Audrey در پاکستان در وبلاگ قبلی​ام نوشتم. با Audrey توسط سانی دوست شدم و بار اول در نیمچه آپارتمان قشنگش در پاریس دیدمش. دوستی ما علیرغم فاصله همچنان تا به امروز ادامه پیدا کرده. Audrey علوم سياسي خونده. فارسي رو با لهجه ي افغاني و گاهي تاجيکي حرف مي زنه و خیلی دوست داره که "با هم بشینیم و گپ بزنیم". اخیرا برام ای-میلی فرستاده و گفته که در مسابقه​ی بزرگی که Paris-Match برای عکاسی و گزارش دانشجویان عکاس برگزار می​کنه تونسته به مرحله​ی فینال راه پیدا کنه به همراه ۲۰ فینالیست دیگه. مقاله اش رو که خوندم و عکس​هاش رو دیدم، به فکرم رسید ترجمه​ی نوشته​اش رو اینجا بذارم.​متن ادبی و به گونه​ای زيبا، وزين و مختصر نوشته شده که سعی کردم حالت ادبی​اش رو در ترجمه رعایت کنم. تا چه حد موفق بودم، قضاوت با دوستانی​ست که فرانسه بلدند. اگر دوست دارید به Audrey رای بدید باید آدرس ای-میلتون رو وارد کنید و بعد عبارت "à la folie" رو علامت بزنید و رای بدهید. این هم عکس​های گرفته شده توسط Audrey از مراسم "بزکشی" در افغانستان. این هم عکاس​های فینالیست​های دیگه که می​تونید اون​ها رو ببینید. خواندن مقاله​ی نوشته شده توسط عکاس خالی از لطف نیست...

" ۲۱ مارس روز جشن نوروز در افغانستان است. از ديرباز، به مناسبت فرارسيدن بهار و سال نو زرتشتی جشنی برگزار می​شود. در مزار شريف، پايتخت شمال افغانستان، در هنگام نوروز جوش و خروشی برپاست: بهترين چاپندازها (سوارکاران) در "ميدان بزکش" دور هم جمع می​شوند و هماورد می​طلبند. اين ميدان، منطقه​ای پهناور در دامنه​ی سيلوی بسيار بزرگ شوروی سابق است. باد شديدی آکنده از گرد و غبار می​وزد. در آن سوی دايره​ی اسب سواران تماشاگر، میدانگاه اصلی مبارزه و نبرد سوارکاران تاتار را می​يابيم: سوارکاری​های افسارگسيخته، تن به تن، اسبان برخاسته بر دو پا.

بزکشی نوعی مبارزه است با آدابی بس اندک و ناچيز.هرکس شيوه​ی خاص خود را دارد و خشونت
موجود در اين مبارزه، متاثر از سنت سوارکاری رزمی ساکنان استپ ​است. چاپندازها بر سر به دست آوردن لاشه​ی پرشده از شن گوساله ای که سر و دست و پايش بريده شده، با يکديگر رقابت می​کنند. هدف اين بازي، قرار دادن لاشه​ی گوساله در دايره​ای است که با آهک بر روی زمين علامت گذاری شده است. در ابتدا، در این رقابت به جای گوساله از بز استفاده می​کردند اما از اين پس، به لاشه​ای سنگين​تر حدود ۷۰ کيلوگرم برای اجرای اين مسابقه نياز است. اولين مرحله​ی حريف​طلبي، به دست آوردن لاشه​ی بز است، آن​گاه جان سالم بدر بردن از نبرد تن به تن با دیگر سوارکاران و در آخر گريختن از چنگ رقيبانی که به دنبالت روانند.

و من سوار بر اسب به قلب اين نبرد و درگيری زدم تا چکیده​ای از یک مبارزه​ی بی​رحمانه، مهیج و مست کننده را​ با فاصله ای طبيعی به تصوير کشم: بزکشی بزرگ افغانستان. مرکب خود را از ميان بهترين اسب​های بزکشی طايفه​ای ازبک در "کفايت" برگزيدم: شبديز* به سیاهی شب، که به آسانی روی دوپایش بلند می​شد و همیشه آماده​ی گذشتن از آتش کارزار بود. یک ساعت طول کشید که سوار بر اسب به همراه ۶ سوارکار که در میانشان تعدادی چاپنداز به​نام هم بودند، به میدان بزکشی برسم.

در میدانگاه مبارزه از این پس، همچون سایه​ی رقیبی به شمار می​آیم.​ اما کسی متوجه من نیست. سوارکارن سراپا مجذوب بازی شده​اند. سر تا پا پوشیده شده ام در پوششی سیاه که زن بودنم را از دید دیگران پنهان کرده، چه کسی در این هنگامه می​تواند حدس بزند که من دختر جوان پاریسی​ای هستم؟ کسی اعتنایی به من "دختر جوان پاریسی" نمی​کند پس ناچارم که همچون دیگران تسلیم ضربات "کم​چین" (تازیانه) شوم و خود را به دست خشن​ترین ازدحام و شلوغی بسپارم. اما از خود​بی​خود و سرمست شده​ام. در میان مردان و اسبان خون​آلود لرزشی سراپای وجودم را فرا می​گیرد. در کشوری که یاد گرفته بدون شکوه​سردادن خونش ریخته شود، خون کمترین بها برای دست​یابی به شکوه و افتخار است.

* نام اسب سياوش که قادر بود از ميان شعله​های آتش بگذرد. برگرفته از شاهنامه​ی فردوسی شاعر پارسی."