« كدام گزینه درست است؟ | صفحه اصلی | سوتفاهم و چیزهای دیگر »

"اگر در مرحله اول کار تمام شود چه؟"

ترس من هم دقیقا از همین است: " اگر در مرحله اول کار تمام شود چه؟"
(از روز آن‌لاین)

...در سناريوي مشارکت 50 درصدي، 23 ميليون نفر در انتخابات حاضر مي شوند. در اين سناريو، با توجه به آن که براي بردن انتخابات کسب حداقل نيمي از آراي ريخته شده به صندوق ها کافي است، آقاي احمدي نژاد با به دست آوردن تنها 11.5 ميليون راي، در همان دور اول رييس جمهور خواهد شد. اين عدد، اندکي کمتر از مجموع آراي جناح محافظه کار در انتخابات رياست جمهوري گذشته است (مجموع آراي احمدي نژاد، لاريجاني و قاليباف، بدون در نظر گرفتن هيچ يک از راي دهندگان به هاشمي رفسنجاني) و بنابراين کسب آن، دور از انتظار نخواهد بود....

اگر در مرحله اول کار تمام شود چه؟

حسين باستاني
زمان تبلیغات کانديداهاي انتخابات رياست جمهوري در شرايطي آغاز شده که به جز محسن رضايي، ساير چهره هاي جناح محافظه کار که احتمال حضور آنها در انتخابات مي رفت، در صحنه رقابت حضور نيافته اند

در داخل جناح راست، کانديداهاي بالقوه اي چون محمدباقر قاليباف، علي اکبر ولايتي، مصطفي پور محمدي، سيدمحمد جهرمي و علي لاريجاني، يکي – يکي از حضور در انتخابات منصرف شدند. فرايندي که حکايت از آن داشت که شکسته شدن آراي آقاي احمدي نژاد بر اثر رقابت داخلي، به مصلحت ديده نشده است. در همين راستا، تنها کانديداي محافظه کار رقيب يعني محسن رضايي هم، از حمايت تشکل هاي مهم جناح راست برخوردار نشده و اعلام کرده که به عنوان کانديداي منفرد وارد صحنه می شود.

اما اگرچه آقاي احمدي نژاد در داخل جناح محافظه کار، با رقيب مهمي رو به رو نخواهد بود، در جبهه اصلاح طلبان، وضعيت متفاوت است. در اين جبهه، تفاوت وزن دو کانديداي اصلي حاضر در صحنه – ميرحسين موسوي و مهدي کروبي – به مراتب کمتر از تفاوتي است که ميان دو کانديداي محافظه کار وجود دارد. در نتيجه، احتمال شکسته شدن آراي اصلاح طلبان، بيشتر از جناح مقابل است.

البته، ظاهرا برخي از تحليلگراني که از تفرقه انتخاباتي اصلاح طلبان احساس نگراني نمي کنند، گمانه زني مشخصي را مد نظر دارند: به عقيده آنها، با توجه به شانس پايين محسن رضايي در ميان چهار کانديداي اصلي انتخابات، به احتمال زياد يکي از دو کانديداي اصلاح طلب (ولو در جايگاه دوم) به همراه رييس جمهور فعلي به مرحله دوم خواهد رفت؛ سپس در مرحله نهايي، با بسيج شدن تمام اصلاح طلبان پشت سر کانديداي باقي مانده، وي برنده خواهد شد.

اين گمانه زني، البته مي تواند درست باشد، ولي یک مشکل قابل تامل دارد: احتمال تعيين سرنوشت انتخابات در مرحله اول را، بکلي از محاسبات خارج مي کند. تاثير اين احتمال وقتي مهم تر مي شود که در کنار متغیری به نام "ميزان مشارکت" در انتخابات رياست جمهوري آينده تحليل شود.

با توجه به آن که وزارت کشور دولت آقاي احمدي نژاد، تعداد واجدان شرايط راي دادن را 46 ميليون نفر اعلام کرده است، با در نظر گرفتن سناريوهاي مختلف مشارکت در انتخابات رياست جمهوري آينده – مثلا: 50 درصدي، 60 درصدي و 70 درصدي - تصوير روشني از نتايج ممکن در مرحله اول انتخابات به دست مي آيد:

در سناريوي مشارکت 50 درصدي، 23 ميليون نفر در انتخابات حاضر مي شوند. در اين سناريو، با توجه به آن که براي بردن انتخابات کسب حداقل نيمي از آراي ريخته شده به صندوق ها کافي است، آقاي احمدي نژاد با به دست آوردن تنها 11.5 ميليون راي، در همان دور اول رييس جمهور خواهد شد. اين عدد، اندکي کمتر از مجموع آراي جناح محافظه کار در انتخابات رياست جمهوري گذشته است (مجموع آراي احمدي نژاد، لاريجاني و قاليباف، بدون در نظر گرفتن هيچ يک از راي دهندگان به هاشمي رفسنجاني) و بنابراين کسب آن، دور از انتظار نخواهد بود.

در سناريوي مشارکت 60 درصدي، 27.5 ميليون نفر راي مي دهند. در اين سناريو، احمدي نژاد می تواند با کسب 13.75 ميليون راي، در دور اول رييس جمهور بشود. اگرچه کسب اين ميزان راي به طور "طبیعی" ممکن است مشکل باشد، اما با استفاده از میزانی واقع بینانه از "بداخلاقی های انتخاباتی" دور از دسترس نخواهد بود.

و سرانجام در سناريوي مشارکت 70 درصدي، 32.2 ميليون نفر به پاي صندوق هاي راي مي روند، و رييس جمهور براي پيروزي، به کسب حداقل 16.1 ميليون راي نياز خواهد داشت. احتمال کسب اين ميزان راي، حتی با توسل به "بداخلاقی های انتخاباتی"، چندان واقع بینانه به نظر نمی رسد. البته آقاي احمدي نژاد در انتخابات رياست جمهوري قبلي تقريبا 17 ميليون راي را در دور دوم به دست آورده است. اما بی تردید بخش مهمي از اين راي هندگان، ناراضيان از حکومت بودند؛ کسانی که به رقیب جوان و ناشناس مقامي رای می دادند که او را از تصميم گيران اصلي حکومت در سه دهه اخير مي دانستند (هاشمي رفسنجاني). در نتيجه، ميزان آراي آقاي احمدي نژاد، بيشتر به مجموع آراي جناح محافظه کار در دور اول انتخابات گذشته نزديک به نظر می رسد تا به ميزان آراي "رقيب آقاي رفسنجاني" در دور دوم.

از مجموعه شواهد فوق مي توان نتيجه گرفت که در روز 22 خرداد، تنها در صورتی شکسته شدن آرای اصلاح طلبان و عدم ائتلاف آنها نگران کننده نخواهد بود که انتخابات به مرحله دوم کشیده شود: در آن صورت، حاصل جمع آرای دو کاندیدای اصلاح طلب (در کنار آرای بخشی از غایبان مرحله اول که با مشاهده "عملی بودن" شکست احمدی نژاد انگیزه ورود به صحنه را پیدا خواهند کرد)، از مجموع رای های احمدی نژاد و رضایی (حتی اگر همه آنها به احمدی نژاد رای دهند) بیشتر خواهد بود... اما در صورتی که مشارکت انتخاباتی چشمگیر نباشد، پراکندگی آرای اصلاح طلبان می تواند در همان مرحله اول آنها تکلیفشان را یکسره کند.

آیا در ستادهای انتخاباتی دو کاندیدای اصلاح طلب، سازوکاری مرضی الطرفین برای تخمین میزان مشارکت مردم و بررسی تاکتیک های انتخاباتی بر مبنای درصد احتمالی مشاکت وجود دارد؟